داستان های شاهنامه به ترتیب کدام اند؟ همراه با لیست کامل

شاهنامه از شناخته شده ترین آثار ادبیات ایران است که نام آن را بارها شنیده ایم و حتی امروزه هم رمان ها، نمایش ها و آثار سینمایی از داستان های آن اقتباس می شود. با این حال، شاید دشوار بودن زبان این کتاب یا پیچیدگی ترتیب داستان ها، باعث شده باشد تا بسیاری از ما نتوانیم شاهنامه را آن طور که باید بخوانیم و بشناسیم. در این مطلب، داستان های شاهنامه به ترتیب معرفی می شوند تا هم درک آن ساده تر و هم زمینه ای برای آشنایی بیشتر با این اثر ایجاد شود.

اهمیت دانستن داستان های شاهنامه به ترتیب

شاهنامه فردوسی، گنجینه ای از داستان هایی است که هزار سال است مردم ایران با آن زندگی کرده اند، برای قهرمانانش اشک ریخته اند و از آن برای انتقال مفاهیم اخلاقی زندگی استفاده کرده اند. فردوسی با شاهنامه نه تنها بخشی از تاریخ و قصه های اسطوره ای ایران را زنده نگه داشت، بلکه زبان، هویت و فرهنگ ایران را هم از دل فراموشی بیرون کشید.

اما شاید پیش آمده باشد که وقتی به سراغ شاهنامه می رویم، از حجم داستان ها و پراکندگی روایت ها سردرگم شویم. کدام داستان اول است؟ قهرمانان معروف شاهنامه مثل رستم در چه زمانی ظاهر می شوند؟ یا مثلا قبل از ماجرای رستم، چه قصه هایی بوده که زمینه ی پیدایش او را ساخته ؟

اینجاست که دانستن داستان های شاهنامه به ترتیب اهمیت پیدا می کند. وقتی شاهنامه را منظم و مرحله به مرحله دنبال کنیم، مثل دیدن یک سریال یا رمان جذاب است که هر قسمت ادامه قسمت قبل است و ما را به ماجرایی تازه می برد. این صورت آشنایی با داستان های شاهنامه به ترتیب باعث می شود قصه ها برایمان روشن تر شوند و این اثر جاودانه را بهتر درک کنیم .

در ادامه می خواهیم یک فهرست کاربردی از داستان های شاهنامه به ترتیب شرح دهیم که در آن سعی شده اتفاقات هر داستان به صورت تقریبی، جدا شده و در تیتری خاص قرار داده شود. فهرستی که هم برای علاقمندان تازه کار مفید است و هم برای کسانی که بارها شاهنامه را خوانده اند اما دنبال یک نگاه کلی و منظم به داستان ها هستند.

لیست داستان های شاهنامه به ترتیب

ویژگی های سه دوره اصلی در شاهنامه

شاهنامه در دل خود سه دوره مهم از داستان های ایران را روایت می کند. این سه دوره، در کنار هم، تصویر کاملی از اسطوره، حماسه و تاریخ ایران را در اختیار مخاطب می گذارد.

دوره اساطیری:

در این دوره که شاهنامه با آن آغاز می شود، قهرمان ها حالت نیمه خدایی دارند و داستان ها بیشتر درباره ی آغاز جهان، پیدایش اولین پادشاهی و اولین قهرمانان ایرانی است. این فضا به ما ریشه های هویتی و اسطوره ای فرهنگ ایرانی را نشان می دهد. داستان هایی مانند کیومرث، هوشنگ، طهمورث و جمشید در این دوره جای می گیرند که بیشتر اسطوره ای و نمادین هستند.

دوره پهلوانی:

در این بخش مخاطب پا به زمین واقعی می گذارد. با اینکه هنوز نشانه های اسطوره ای مثل وجود موجودات خارق العاده (دیو و سیمرغ و …) در این داستان های وجود دارد اما بیشتر از همه با پهلوان هایی رو به رو هستیم که ویژگی های انسانی بیشتری دارند. پهلوانانی چون رستم، زال، سهراب، سیاوش و دیگر قهرمانان در این دوره نقش دارند. ماجراهای این بخش ترکیبی از دلاوری، وفاداری، تراژدی و آموزه های اخلاقی است و بیشترین جذابیت شاهنامه برای خوانندگان، در همین قسمت است.

دوره تاریخی:

با مطالعه داستان های شاهنامه به ترتیب، وارد دوره ای می شویم که به تاریخ ایران نزدیک تر است. اینجا پادشاهان واقعی مثل اسکندر، اشکانیان و ساسانیان حضور پیدا می کنند. جادو و افسانه کمرنگ می شود و جای خودش را به روایت های تاریخی و اجتماعی می دهد

لیست داستان های شاهنامه به ترتیب

۱. بخش اساطیری (پادشاهان نخستین)

• داستان آفرینش جهان
• پادشاهی کیومرث (نخستین شاه)
• پادشاهی هوشنگ (کشف آتش)
• پادشاهی تهمورث ( به بند کردن دیوان)
• پادشاهی جمشید (پیدایش نوروز)
• داستان ضحاک ماردوش و قیام کاوه آهنگر
• پادشاهی فریدون (تقسیم جهان میان پسران: سلم، تور و ایرج)
• داستان ایرج و کشته شدن او
• داستان منوچهر و انتقام ایرج

۲. بخش پهلوانی یا کیانیان

• داستان زال و سیمرغ
• داستان زال و رودابه و ازدواج آن ها
• تولد رستم
• پادشاهی نوذر
• پادشاهی گرشاسب
• پادشاهی کی کاووس
• داستان هفت خوان رستم
• داستان رستم و سهراب
• داستان سیاوش و عبور از آتش
• کیخسرو و انتقام خون سیاوش
• داستان رستم و اکوان دیو
• داستان بیژن و منیژه
• داستان هفت خوان اسفندیار
• داستان نبرد رستم و اسفندیار
• داستان رستم و شغاد و مرگ رستم

۳. بخش تاریخی (پادشاهان تاریخی و اشکانی/ساسانی)

• پادشاهی لهراسپ و گشتاسپ و ظهور زرتشت
• پادشاهی بهمن اسفندیار
• پادشاهی داراب
• داستان پادشاهی دارا
• داستان اسکندر و جهان گشایی او
• پادشاهی اشکانیان
• پادشاهی ساسانیان
• پادشاهی انوشیروان
• پادشاهی خسرو پرویز
• داستان خسرو و شیرین
• پادشاهی شیرویه
• پادشاهی پوران دخت
• پادشاهی آزرم دخت
• پادشاهی یزدگرد
• پایان شاهنامه با حمله عرب و سقوط شاهنشاهی ساسانی

کلام آخر

میتوان گفت شاهنامه تنها مجموعه ای از داستان هاست که همچنان در قرن حاضر فرهنگ و هویت ایرانی را یادآور می شود. برای درک بهتر آن باید هم به ترتیب روایی داستان ها آشنا بود و هم منابع روان و درست را برای مطالعه انتخاب کرد. شناخت داستان های شاهنامه به ترتیب و سه دوره اساطیری، پهلوانی و تاریخی آن به ما کمک می کند که مسیر اندیشه و تاریخ نگاری فردوسی را بهتر دنبال کنیم.